Eziokwu Ndị Dị Mkpa Banyere Obodo Ukwu

Dị ka e natara ya
na January 30, 1997
na Boulder, Colorado

N'iweta eziokwu nke Obodo Ukwu na oke mkpa ọ dị nye ụmụ mmadụ n'oge a, Anyị maara na Anyị na-agba ọtụtụ echiche ndị kacha masị mmadụ na ndị a hụrụ n'anya n'omenala ụmụ mmadụ taa aka mgba. Anyị na-akpali ọtụtụ ajụjụ na, ma eleghị anya, mgbagwoju anya buru ibu. Ma nke a bụ eziokwu a ga-ewetarịrị, ndị mmadụ aghaghịkwa ịchọta ụzọ ha ga-esi ghọta ihe ọ pụtara ma gafee echiche ochie ha ma ọ bụrụ na echiche ndị ahụ na-egbochi ha ime otu a.

N'ihi na ụmụ mmadụ nọ n'ọkwa okorobịa na ntolite ha, ha jupụtara n'ọtụtụ echiche ebumnuche na nkwenkwe efu ndị na-enweghị ihe ọ bụla ha na eziokwu jikọrọ. Kama, ha na-anọchi anya ọchịchọ na egwu nke uche mmadụ. Ndị mmadụ pụrụ ijidesi ihe ndị a ike nke ukwuu nke na ọ na-esiri ha ike ịnụ ihe ọhụrụ. Ọ pụrụ isiri ha ike ịhụ nke ọma ma ghọta nke ọma ihe a na-eweta n'akwụkwọ a.

Anyị ghọtara nsogbu ndị a, Anyị ga-agbalịkwa ịkọwa eziokwu ndị Anyị na-eweta nke ọma ka o kwere mee. Ma ọ ka dị mkpa ka ị ghọta na ị ga-arụrịrị ọrụ ahụ iji nweta ebe ị ga-esi hụ ihe n'onwe gị. O zughị naanị ikwere n'ihe a na-eweta n'akwụkwọ a. Ị ga-enwerịrị ahụmahụ ya n'onwe gị, ị ga-enwerịrịkwa ike ịhụ ya nke ọma. Na nke a, ọ bụ gị na-arụ ọtụtụ n'ime ọrụ ahụ.

Ọ bụrụ na ị nọgide na-etinye uche gị niile n'ihe ndị na-agba gị gburugburu, ọ bụrụ na ị nọgide na-etinye uche gị niile n'echiche na nkwenye ụmụ mmadụ, ị gaghị enwe ike ịhụ ihe onyonyo buru ibu, ị gaghịkwa enwe ike ịmata ike ndị ka ukwuu, ma nke dị n'ime gị ma nke dị n'ụwa gbara gị gburugburu, bụ ndị na-akpụzi ndụ gị na akaraka gị. Ya mere, Anyị na-eji ozi Anyị eweta oke ihe ịma aka. Anyị ghọtara etu o si dị ukwuu.

Ụmụ mmadụ bụ naanị otu agbụrụ ọzọ na-apụta banye n'Obodo Ukwu. N'ime nnukwu ụdọ obodo na omenala dị n'Obodo Ukwu, e nwere n'oge a agbụrụ ndị ọzọ nọ n'ọkwa dị iche iche nke ịpụta banye n'Obodo Ukwu. Ụfọdụ n'ime ha bu gị ụzọ. Ndị ọzọ nọ n'azụ nke ukwuu.

Ya mere nke a bụ usoro dị nnọọ ka o si dị, dị ka o si bụrụ usoro dị ka o si dị isite n'okorobịa too bụrụ okenye. Dị ka gị onwe gị nwere ọganihu ntolite na ndụ gị, otu a ka ụmụ mmadụ dị ka agbụrụ nwere ọganihu ntolite. Nke a na-apụta n'ọha mmadụ, n'omenala mmadụ, n'echiche mmadụ na n'agụmakwụkwọ mmadụ.

Nke a na-eme n'ebe niile na mbara ụwa. Site n'ọdịdị ya, ndụ nwere uche aghaghị ito ma gbasaa. Nke a bụ ihe na-eme ka ọ dị iche na ụdị ndụ ndị ọzọ, bụ ndị na-ekere oke dị iche n'usoro ukwu nke mbara ụwa.

Ma n'ime gị ma n'ime ụwa, e nwere ike ukwu na-akwaga ntolite a n'ihu. Iji soro ya, ị ga-enwerịrị ike ịgafe agụmakwụkwọ ochie gị ma tọgbọ echiche ụfọdụ, ọ bụrụgodi na ha ejeworo gị ozi ruo ugbu a. N'ihi na gịnị bụ agụmakwụkwọ ma ọ bụghị ịmụta ihe ọhụrụ, ịgafe ihe ị maara na mbụ, inweta ahụmahụ mkpughe ọhụrụ na ihe ndị yiri ha?

Ya mere, ka Anyị na-eweta eziokwu nke Obodo Ukwu nye gị na oke mkpa ọ dị nye gị nakwa nye ụmụ mmadụ, Anyị na-ewetakwa ohere ọmụmụ ihe ka ukwuu, bụ ohere ọmụmụ ihe kachasị mkpa i nwere ike inwe n'oge a.

Ka i wee malite usoro agụmakwụkwọ a, ka i wee malite usoro nke inweta ebe ka elu na ndụ nke ị ga-esi hụ ihe ị na-apụghị ịhụ na mbụ ma mata ihe ị na-apụghị ịmata na mbụ, Anyị aghaghị iweta eziokwu ụfọdụ ndị dị mkpa banyere Obodo Ukwu, banyere ụwa gị na banyere isi ọdịdị mmụọ gị, n'ihi na ha niile jikọtara ọnụ kpọmkwem. Ihe Anyị na-achọ iweta nwere ike iyi ihe siri ike ịghọta na mbụ. Ọ bụrụgodi na i chere na ị pụrụ ịghọta ya ozugbo, i nwetabeghị ebe ahụ ị ga-esi hụ ya ma mara ya nke ọma.

Iji kwadebe gị maka Obodo Ukwu, e nwere ihe ụfọdụ ị ga-aghọtarịrị. Ọ bụrụ na a maghị ma ghọta ihe ndị a, ọ bụrụ na a tụleghị ha nke ọma, mgbe ahụ ị gaghị enwe ike ịghọta Obodo Ukwu, ị gaghịkwa enwe ike ịkwado maka ya.

Nke mbụ, Obodo Ukwu ahụ Anyị na-ekwu okwu ya na-anọchi anya, tumadi, ndụ dị na mbara ụwa nke anụ ahụ, ọ bụ ezie na ọ gụnyekwara ọhụụ mmụọ ka ukwuu nke Anyị ga-ekwu okwu ya mesịa. N'oge a, ọ bụ ụwa anụ ahụ ka Anyị kacha na-eleba anya na ya.

Ya mere, mgbe Anyị na-ekwu banyere ndụ n'Obodo Ukwu, ọ bụ ndụ nke anụ ahụ na ịdị adị nke anụ ahụ ka Anyị na-ekwu. Ọ bụ ndụ nwere uche dị na mbara ụwa nke anụ ahụ ka Anyị na-ekwu maka ya. Ọ dị mkpa ịghọta na Obodo Ukwu gụnyere ndụ nwere uche n'ọkwa ntolite niile—omenala ndị ka na-apụta ọhụrụ, ndị ka na-eto eto, ndị tozuru oke na ndị na-ala n'iyi.

Ọ bụghị ndị e mepere emepe n'uche ka Anyị na-ekwu maka ha. Ọ bụghị ike ndị mmụọ ozi ka Anyị na-ekwu maka ha. Ọ bụ ndị anụ ahụ n'ezie dị ka gị onwe gị ka Anyị na-ekwu maka ha, ndị toro ma pụta na gburugburu dị nnọọ iche na nke gị, ndị a chọkwara ka ha che otu nsogbu ahụ ihu na ndụ: nsogbu nke ịdị ndụ, nke asọmpi na nke mmekọrịta.

Otu ha si edozi ihe ndị a n'ụzọ dị nnọọ iche bụ ihe kpatara ọdịnaya dị iche iche ha na-enweta. Ma ọ dị mkpa ka ị mata na e nwere ihe ụfọdụ gị na ha nwekọrọ, gị na ndụ niile nwere uche dị na mbara ụwa nke anụ ahụ nwekọrọkwa.

Ọ dị oke mkpa ka a ghara ịgwakọta ụwa anụ ahụ na ụwa mmụọ. A na-emekarị nke a, n'ihi ya, ike gị ịmata nke ọma ihe ị na-eme ka a na-egbochisi ike. Ụwa anụ ahụ dị nnọọ iche na ụwa mmụọ. Ọ na-arụ ọrụ dị ka iwu dị iche si dị. O nwere ngosipụta dị iche na nzube dị iche.

Otu bụ nke nwa oge. Nke ọzọ na-adịgide adịgide. Otu na-elekwasị anya, tumadi, n'agụmakwụkwọ na n'ije ozi. Nke ọzọ na-elekwasị anya, tumadi, na ntinye aka. Otu bụ ala nke ime ihe. Nke ọzọ bụ ala nke ịdị adị. Otu chọrọ oke ike nke esemokwu na asọmpi, ma na nke ọzọ ihe ndị a adịghị.

Nke a bụ isi ebe mgbagwoju anya dịịrị ndị mmadụ nke na Anyị aghaghị imesi ya ike ugboro ugboro na ọ bụ ike anụ ahụ na ndị anụ ahụ ka i nwere ihe gị na ha. Na ị ga-akpọku ike mmụọ ka ukwuu ka ha nyere gị aka dị mkpa, ma agwakọtala ha na ike ndị si n'Obodo Ukwu bụ ndị ị ga-amụtarịrị iso lụọ ọgụ.

Nke ọzọ, ọ dị mkpa ịghọta na mgbe Anyị na-eji [okwu ahụ] Obodo Ukwu, ọ bụghị otu obodo dị n'otu, otu nnukwu ọgbakọ ụmụnne dị n'ebe ahụ na mbara ụwa, ka Anyị na-ekwu maka ya. Ọ bụ ọtụtụ omenala dị iche iche na ụwa dị iche iche ndị toro ma, ruo n'oke ụfọdụ, chọkwa ka ha na ibe ha na-emekọrịta, ka Anyị na-ekwu maka ha. Ụfọdụ mmekọrịta a jupụtara n'udo na nkwekọ. Ụfọdụ na-ese okwu ma jupụta na iro.

Nke a dị oke mkpa n'ihi na kemgbe ọtụtụ narị afọ, ndị mmadụ elewola anya na mbara igwe maka nzọpụta, na-eche na ndụ ka mma aghaghị ịdị n'ebe ahụ, na ngwọta nsogbu ha niile aghaghị ịdị ebe ahụ, na ụzọ ndụ ebe nsogbu nke anyaukwu, nke ime ihe ike na nke ịkpọ asị na-adịghị aghaghị ịdị ebe ahụ. Ma nke a dị naanị n'Ebe Obibi Ochie gị, ebe i si bịa na ebe ị ga-alaghachi. Ọ dịkwa naanị n'Obodo Ukwu n'etiti obodo Ihe Ọmụma ndị dị nnọọ nta ma nọrọ onwe ha.

Obodo ndị nwere teknụzụ ukwu anaghị enwekarị ma gosipụta ezigbo Ihe Ọmụma na ọganihu nke mmụọ. Ebe ha na-elekwasị anya bụ nchịkwa na ka ihe niile bụrụ otu. Nnwere onwe nke otu onye abụghị ihe ndị dị otu a na-eji kpọrọ ihe. Kama, ha na-achọ ikepụta otu ụdị mmekọrịta nke e ji iwu siri ike na-achịkwa.

Nye ọtụtụ ndị na-agụ akwụkwọ a, nke a ga-ewute ha nke ukwuu, n'ihi na ha echewo: “Ụwa ndị zuru oke aghaghị ịdị n'ebe ụfọdụ, ndị si n'ụwa ndị ahụ zuru oke ga-abịakwa kụziere anyị otu anyị ga-esi zuo oke.”

Nke a bụ olileanya na atụmanya gbanyere mkpọrọgwụ miri emi, ma a ghaghị idozi ya na mbụ, ma ọ bụghị ya, ị ga-abụ onye kpuru isi n'ebe ihe na-eme n'ụwa nọ, ị ga-aghọtahiekwa ahụmahụ nke gị nakwa ahụmahụ ndị ọzọ.

E nwere obodo ndị nwetara ọkwa dị elu nke nghọta mmụọ na ikike nke uche, ma ha dị ole na ole. Ha bụ ihe pụrụ iche. Agwakọtala nke a na ọganihu teknụzụ.

Ọganihu teknụzụ na ọganihu na mmezu nke mmụọ abụghị otu ihe ma ọlị. A na-agwakọta ha ngwa ngwa, n'ihi na ọ bụrụ na mmadụ nwere ikike teknụzụ nke na-adị gị ka anwansi, ị ga-eche na ha bụ ndị anwansi, ma ọ bụ na ha etoola nke ukwuu, ma ọ bụ na ha na-eche naanị maka ndị ọzọ, ma ọ bụ na ha nwere nnukwu ọmịiko na ịhụnanya. Ma ọ bụghị otu ahụ ka ọ dị.

Ma eleghị anya, ụmụ mmadụ taa nwere uru teknụzụ ukwu nke mmadụ na-apụghị iche echiche ya naanị narị afọ abụọ gara aga, ma otu ọ dị, ụmụ mmadụ ọ toola nke ukwuu n'ụzọ mmụọ? E hichapụla ime ihe ike n'ahụmahụ mmadụ? E doziela anyaukwu? Nkwekọrịta na ọmịiko ọ pụtala n'ọha mmadụ niile? Azịza nke ihe ndị a doro anya. Ma otu ọ dị, n'ihe gbasara teknụzụ, ụmụ mmadụ agafeela ọbụna atụmanya nke ha onwe ha.

Ya mere, e nwere obodo ndị nwere teknụzụ ukwu n'Obodo Ukwu, ha dịkwa ọtụtụ, n'ihi na a pụrụ ịmụta teknụzụ ma ree ya ma gbanwee ya ma webata ya n'ala nke azụmahịa.

Ma ntolite n'Ụzọ nke Ihe Ọmụma, nke pụtara ntolite mmụọ n'Obodo Ukwu, dị ole na ole, dị ka o si dị ole na ole n'ụwa gị. Dị ka ọmụmaatụ, ma eleghị anya onye ọ bụla nwere ike ịnwe kọmpụta, ma mmadụ ole na-aghọta otu mmụọ mmadụ si arụ ọrụ n'ime, ma ọ bụ nwee nghọta zuru oke ịmata ike ukwu dị na mmekọrịta ụmụ mmadụ ma ọ bụ na gburugburu uche nke na-emetụta echiche ha? Ya mere, otu eziokwu dị mkpa bụ ịghọta na ọganihu na ikike teknụzụ abụghị otu ihe na ọganihu na ikike nke mmụọ.

Ghọtakwa na ọ bụ ndị anụ ahụ n'ezie, ndị na-anwụ anwụ, ka i nwere ihe gị na ha. Ha emerichabeghị ọnwụ. Ebe ọ bụkwa na oke dị n'ihe teknụzụ pụrụ ime na mbara ụwa nke anụ ahụ, ha abụghị ndị pụrụ ime ihe niile. Ha nwere ike iyi gị ka chi n'ụzọ ụfọdụ n'ihi ihe ha pụrụ imezu, ma ha adịghị ka chi karịa ka ị dị, n'eziokwu, otu ụdị ọnọdụ uche na ọnọdụ omenala ndị na-egbochi ma na-amachi ike gị na-agba ha gburugburu.

Nke ọzọ, ọ dị oke mkpa ịghọta na ọnụnọ nke Obodo Ukwu n'ụwa, na ọbịbịa ha n'oge a, na ọrụ na omume ha n'ụwa enweghị ihe ọ bụla ha na ntolite mmụọ nke ụmụ mmadụ jikọrọ. N'okwu ndị ọzọ, ha anọghị ebe a imezu iwu ụmụ mmadụ ma ọ bụ akaraka ụmụ mmadụ kpọmkwem. Na akaraka ụmụ mmadụ kwuru na ụmụ mmadụ ga-emesịa pụta banye n'Obodo Ukwu apụtaghị na ike ndị si n'Obodo Ukwu nọ ebe a na-akwado nke ahụ.

Dị ka Anyị kwuru, ha nọ ebe a maka nzube nke ha. Nke a bụkwa echiche siri ndị mmadụ ike ịghọta n'ihi na ha na-eche na ihe ọ bụla si na mbara igwe aghaghị ịbụ nke mmụọ ozi ma ọ bụ nke mmụọ ọjọọ, na ọ ga-enwerịrị ihe ya na imezu amụma ochie nke ụmụ mmadụ jikọrọ, nakwa na ọ ga-abụrịrị maka ụmụ mmadụ, n'ihi na, site n'anya mmadụ nkịtị, ụmụ mmadụ bụ etiti mbara ụwa, ihe niile na-agbakwa gburugburu nke ahụ. Ọ bụrụkwa na Obodo Ukwu nọ ebe a, ọ ga-abụrịrị maka ụmụ mmadụ; ọ ga-abụrịrị na ọ bịara ịkwado ụmụ mmadụ ma ọ bụ ime ihe maka ụmụ mmadụ.

Nke a bụ njehie na-eweta ọnwụ. Emela ndudue a. Ọnụnọ nke Obodo Ukwu n'ụwa taa bụ ihe si n'omume, na mkpali, na ọrụ nke ha onwe ha pụta, nakwa n'ọpụpụ nke ụmụ mmadụ dị ka ọha mmadụ nwere teknụzụ na ikike ịgafe oke nke ya.

Mgbalị e ji achịkwa akaraka ụmụ mmadụ ugbu a site na mpụga gbasara ọkwa ntolite a, ma ọ bụghị maka ọganihu mmụọ nke ụmụ mmadụ n'onwe ya. Ọganihu mmụọ nke ụmụ mmadụ ga-esi n'ịkwado maka Obodo Ukwu pụta. Ọ ga-esikwa n'ịghọ ọha mmadụ ka ukwuu, nke nwere ọmịiko karị ma na-arụ ọrụ nke ọma karị, pụta.

Ndị ọbịa gị agaghị enye gị nke a. N'eziokwu, ihe ka ọtụtụ n'ime ndị ọbịa gị eruteghị ọbụna ebe ị nọ n'ihe gbasara mmụọ. Ha nwere teknụzụ ka ukwuu na njikọ ọha ka ike, ma ha enweghị odinala mmụọ bara ụba nke ụmụ mmadụ nwere ebe a n'Ụwa n'ọtụtụ ebe. Ha nọ ebe a maka ihe ndị dị nkịtị karị.

Ndị mmadụ na-agbalịkarị itinye nghọta ha banyere Obodo Ukwu, n'agbanyeghị etu o si dị nta, n'ọhụụ ha nwere banyere ụwa ma ọ bụ na nghọta mmụọ ha banyere ndụ. Ebe a, e nwere oke mgbagwoju anya n'etiti ọkwa dị iche iche, oke mgbagwoju anya n'etiti nke mmụọ na nke anụ ahụ. Ndị mmadụ na-agbalị ime ka ihe niile bụrụ otu ihe ahụ. Ndụ bụ otu, ma ọ na-arụ ọrụ n'ụzọ dị iche n'ọkwa ịdị adị dị iche iche, ị pụghịkwa ịgwakọta ọkwa ndị ahụ ma ọ bụrụ na i nwere olileanya ọ bụla ịghọta ihe dị n'ime ha.

Nke ọzọ, ị gaghị enwe ike ịghọta uche nke Obodo Ukwu, mkpali nke Obodo Ukwu, ma ọ bụ eziokwu nke Obodo Ukwu site naanị n'anya mmadụ. Ị ga-enwetarịrị ebe ka elu i si ele anya.

Nke a pụrụ ime n'ihi ihe Onye Okike nyere gị. Ọ bụrụ na i lee nke a anya site naanị n'echiche mmadụ nke gị, ị gaghị aghọta ya. Ọ bụ ya mere nkwadebe ji dị mkpa—steepụ ga-ebuli gị gaa n'ọkwa dị elu karị, gaa n'ebe dị elu karị n'ugwu ndụ ka i wee hụ etu ala ahụ si dị, ka i wee lepụ anya gafee elu osisi, ka i wee hụ ebe ị guzo n'ezie na ihe na-eme n'ezie.

Enweghị m ike ịtụ anya na ị ga-aghọta ihe niile Anyị na-eweta ebe a n'akwụkwọ a, ma ị ga-enwerịrị ụfọdụ nghọta iji malite—iji malite njem ahụ, iji chọta ebe ahụ dị elu i si ele anya.

N'otu aka ahụ, ị pụghị ịtụgharị gakwuru okpukpe ụmụ mmadụ ka o nye azịza maka nke a, n'ihi na okpukpe ndị a bụ ndị e hiwere na mkpọchi, ha apụghịkwa ịkọwa Obodo Ukwu nke ndụ.

Ndị nkuzi mmụọ ukwu dị n'akụkọ ihe mere eme nke ụmụ mmadụ, ọ bụ ezie na ha kachasị n'ime ụwa, ọ bụ ezie na ha bụ ndị a ma ama n'ọrụ na ngosipụta ha, bụ, n'ime ọnọdụ Obodo Ukwu, ndị dị nnọọ nta. N'ihi na Obodo Ukwu na-anọchikwa anya ụwa mmụọ ka ukwuu. Echiche gị niile banyere onye Chi bụ na otu Chi si arụ ọrụ na ndụ a na-ahụ anya ga-agbanwe nke ukwuu ka ị na-enweta ọhụụ na nghọta nke Obodo Ukwu.

Ya mere, atụgharịla gakwuru ederede ochie ka ị gbalịa ịghọta ihe Obodo Ukwu pụtara ma ọ bụ ihe mere o ji nọrọ ebe a, n'ihi na ha apụghị ịgwa gị. Ọ bụghị nke ahụ bụ ihe ọmụmụ n'oge ahụ. Ọ bụghị nke ahụ bụ ozi a chọrọ n'oge ahụ.

Odinala ochie ndị ahụ, ọ bụ ezie na ha jupụtara n'ezi omume, na-eleba anya, tumadi, n'ịhiwe ọmịiko na nkwekọrịta dị ka ntọala nke mmepe mmadụ. Ha anaghị elekwasị anya n'ịkwadebe ụmụ mmadụ maka ọpụpụ ha banye n'Obodo Ukwu. Kama, ha lekwasịrị anya n'ime ka ụmụ mmadụ nwee ike ọbụna ịmalite ịkwado maka Obodo Ukwu. N'okwu ndị ọzọ, ha tọrọ ntọala maka ebe ị nọ ugbu a. Ma nke a bụ mmalite ọhụrụ. Nke a bụ ọnụ ụzọ ọhụrụ.

Nke ọzọ, ghọta na n'Obodo Ukwu, agbụrụ niile na-eche nsogbu ịdị ndụ ihu, dị ka ụmụ mmadụ na-eme. Obodo ndị nwere teknụzụ dị elu na mbara ụwa na-emebikarị gburugburu ha e kere eke, dị ka ụmụ mmadụ na-eme ugbu a. Nke a na-eme ka ha gaa n'ụwa ndị ọzọ inweta akụrụngwa ma malite usoro nke ịbanye n'ọnọdụ ụfọdụ maka ahịa na azụmahịa. Nke a na-emetụta omenala ha nke ukwuu. N'ọtụtụ ọnọdụ, agbụrụ ndị siri ike karịa na-emeri ha. N'ọnọdụ ndị ọzọ, ha na-enwe ike ịdị ndụ ma jigide njirimara nke ha. Ha emerichabeghị ihe ndị gbasara anụ ahụ dị mkpa na ndụ, dị ka a na-atụ anya ya ebe a n'ụwa. Ha aghaghị ilekọta mkpa anụ ahụ nke ha. Ha aghaghị ilekọta ihe gbasara nchekwa n'ebe agbụrụ ndị ọzọ nọ. Ha aghaghịkwa ịmata ọrụ na gburugburu uche, bụ ihe Anyị ga-ekwu okwu ya mesịa.

N'eziokwu, mkpa anụ ahụ abawanyela n'ihi na ha chọrọ akụrụngwa karị. Ha chọrọ nchebe ka ukwuu n'Obodo Ukwu. Ha na-adaberekarị n'agbụrụ ndị ọzọ maka isi ihe ndị ha ji arụ ọrụ. Ọ bụ ịdị adị nke siri ike ma jupụta na ihe ịma aka n'ọtụtụ ụzọ.

N'agbanyeghị na teknụzụ pụrụ idozi ọtụtụ obere nsogbu, ọ na-ekepụta ọtụtụ nsogbu ndị buru ibu karị. Ọ bụ ya mere, n'Obodo Ukwu, Ndị Amamihe ji nọgide na-ezo onwe ha n'ọtụtụ ebe ma ghara itinye onwe ha n'ọtụtụ njem na azụmahịa. E nwere isi ihe ụfọdụ kpatara nke a, bụ ndị Anyị ga-ekwu okwu ha mesịa.

Ma ugbu a, ọ dị mkpa ka ị ghọta na agbụrụ ndị ị ga-ezute, n'eziokwu, ihe ka ọtụtụ n'ime agbụrụ dị n'Obodo Ukwu, apụghị iguzo naanị ha kpamkpam, ha na-echekwa oke nsogbu ihu n'ihe gbasara mmekọrịta ha na omenala ndị ọzọ nakwa nsogbu gburugburu nke ha.

Nke a bụ nghọta dị oke mkpa n'ihi na ebe a ka ị na-amalite ịghọta ihe nwere ike ime ka ha nọrọ ebe a n'ụwa. Ha anaghị agagharị na mbara ụwa na-arụ ezi ọrụ. Ha na-achọ ihe ndị dị ha mkpa. Ha na-achọ ịgbatị ike ha, nchekwa ha, akụrụngwa ha na ihe ndị ọzọ.

Ebe ọ bụkwa na ụwa a abụrụla akụrụngwa dị mkpa nye ọtụtụ omenala ndị nọ nso [n'Obodo Ukwu] kemgbe ogologo oge, ọ na-adọrọ mmasị nke ukwuu ma dịkwa mkpa. Ebe ọ bụkwa na ọ dị n'akụkụ nke Obodo Ukwu ebe mmadụ juru, ma e jiri ya tụnyere ebe ndị ọzọ, o nwekwara mkpa dị ukwuu n'ihe gbasara nchekwa, bụ ihe ụmụ mmadụ na-amaghị ma ọlị.

Tụlee ihe atụ nke obere agbụrụ nọ n'ime ọhịa. Ha ọ nwere nghọta ọ bụla banyere etu ebe ha nọ ma ọ bụ akụrụngwa ha pụrụ isi dị mkpa nye omenala si na mba ọzọ? Ma otu ọ dị, nke a bụ ihe kpatara a chọpụtara omenala ndị a, merụọ ha ma gbanwee ha ruo mgbe ebighị ebi. Anyị nwere ụdị ọnọdụ ahụ ugbu a.

Ya mere, ihe kpaliri ndị ọbịa gị abụghị nlekọta na nchegbu maka obi ụtọ ụmụ mmadụ, kama ọ bụ mkpa akụrụngwa, mkpa nchekwa na mkpa ike. Naanị ndị pụrụ iche na nke a bụ Ndị Enyi gị, bụ ndị nchegbu ha bụ isi bụ ịkwụ ọtọ gị na ike gị ịdị ndụ n'ime ọnọdụ Obodo Ukwu. Ma ha anaghị anọchi anya [ike ndị] nọ n'ụwa taa, dị ka ha na-anọchighị anya ihe ka ọtụtụ n'ime ike ndị dị n'Obodo Ukwu.

Nke a bụ akụkụ dị mkpa nke agụmakwụkwọ gị banyere Obodo Ukwu, ọ pụkwara isi ike ịtụlee ya na mbụ. N'ihi na e nwere olileanya na atụmanya buru ibu, e nwekwara nkwenye na nchepụta uche buru ibu banyere eziokwu nke ụdị ndụ ndị ọzọ na uru a na-atụ anya ka ha wetara ụmụ mmadụ, nke na nke a pụrụ ịbụ ihe siri ike ịtụlee.

Ma nke a na-eweta mkpa nke ịdabere n'onwe gị, mkpa nke ntolite, mkpa nke agụmakwụkwọ na mkpa nke ịdị ike karị ma nwee ikike karị, n'uche na n'anụ ahụ. Nke a bụ ihe ụmụ mmadụ chọrọ. Nke a bụkwa ihe a chọrọ.

E nwere ike mmụọ ka ukwuu ndị nọ ebe a inyere ụmụ mmadụ aka ịkwado, ma ha abụghị ezigbo ndị ọbịa gị [nke anụ ahụ] si n'Obodo Ukwu.

Obodo Ukwu bụ nnukwu ụdọ obodo dị iche iche—ụfọdụ n'ime ha na-etinye aka n'azụmahịa na ahịa, ụfọdụ anaghịkwa. Ụfọdụ bi naanị ha n'akụkụ igwe kpakpando dị anya; ndị ọzọ bi n'ebe mmadụ juru karị.

A naghị atụ anya na ị ga-aghọta etu ụdọ a si saa mbara ma ọ bụ etu o si arụ ọrụ, ma ọ dị oke mkpa ka ị ghọta na eziokwu ụfọdụ dị adị n'Obodo Ukwu, ha ga-emetụtakwa ọdịnihu nke ụmụ mmadụ kpọmkwem.

Ka Anyị kwuo ọzọ na mgbe Anyị na-eweta echiche ndị a, Anyị na-eche atụmanya na nkwenye ndị na-adịghị n'omenala ụmụ mmadụ ihu, bụ ndị na-eme ka o siri nnọọ ike ịghọta ihe ndị a ma ọ bụ ịhụ ha nke ọma.

Ụfọdụ mmadụ na-eche na ike ndị jọgburu onwe ha dị n'ebe ahụ, ndị nwere mmụọ agha ma na-emebi ihe. Ndị ọzọ kwenyere na ha niile bụ ụmụnne bụ ndị mmụọ ozi, ndị nọ ebe a inyere ụmụ mmadụ aka ịbanye n'ọkwa ọhụrụ. N'etiti echiche abụọ ndị a dị oke iche, e nwere ụdị nkọwa dị iche iche.

Ma ị ga-amụtarịrị ịhụ ihe nke ọma na ịghọta ihe nke ọma. Ọ bụghị [nhọrọ] dị n'etiti inwe echiche ịhụnanya na inwe nke egwu. Ọzọkwa, Anyị na-ekwu na ọ bụ maka ma ị pụrụ ịhụ ụzọ ma ọ bụ na ị pụghị.

N'ihe ukwu niile mere n'akụkọ ihe mere eme nke ụmụ mmadụ, bụ ndị e dekọrọ na ndị dịrịrị adị, ụfọdụ mmadụ nwere ike ịhụ ihe na-eme, ọtụtụ mmadụ apụghịkwa. Ụfọdụ mmadụ nwere ike ịhụ mmalite nke oke esemokwu; ọtụtụ apụghị. Ụfọdụ nwere ike ịhụ ihe oke esemokwu ga-eweta; ọtụtụ apụghị. Ụfọdụ nwere ike ime ihe dị ka o kwesịrị ma nara ọrụ dịịrị ha ma kere oke ọma na-enye aka; ọtụtụ apụghị.

Otu a ka ọ ga-adị ugbu a. Ka eziokwu nke Obodo Ukwu na-apụta ọzụzụ n'ụwa, ndị mmadụ ga-akpasasị karị n'ọnọdụ ha na n'omume ha. A ga-enwe mmegide ka ukwuu, ọgọnarị ka ukwuu, nchepụta uche ka ukwuu, n'ihi na ọtụtụ ndị mmadụ agaghị adị njikere iche eziokwu a ka ukwuu ihu. Ha ga-alaghachi n'echiche ochie ha na omume ochie ha, ụfọdụ ga-agọnarịkwa na ọ dị adị ma ọlị. Ma ọ na-adịbu otu a mgbe niile n'ihe ndị mmadụ.

Ma otu ọ dị, ọ dị oke mkpa ka ụfọdụ ndị mmadụ mụta ihe banyere Obodo Ukwu ma mụta otu ha ga-esi jiri amamihe na nghọta bịakwute ya. Nke ahụ ga-eme ọdịiche niile n'ihe ga-esi na ya pụta.

Ihe ọzọ dị mkpa ịghọta bụ na ụmụ mmadụ akwadobeghị ugbu a maka Obodo Ukwu. Ha akwadobeghị n'uche. Ha akwadobeghị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ha akwadobeghị n'ihe gbasara odinala okpukpe ha, bụ nke, n'ime ọnọdụ a, na-adọkarị ndị mmadụ azụ.

Mkpa nkwadebe a dị ukwuu ma dịkwa omimi, ọtụtụ ndị mmadụ na-enwekwa mmetụta na ha kwesịrị ime ihe iji kwadebe, ịnara ụzọ omume ọma, ịdị ike karị ma nwee ikike karị, ịmawanye ihe ma nwee nghọta karị. Ma ruo ugbu a, nkwadebe adịghị maka Obodo Ukwu.

N'ihi na, dị ka Anyị kwuru, ị pụghị iji okpukpe ụmụ mmadụ, ị pụghị iji ọmụmụ uche mmadụ mụta banyere ndụ n'ọhụụ ka ukwuu. Ị chọrọ Nkuzi si n'Obodo Ukwu banyere Obodo Ukwu. Ị chọrọ Nkuzi nke isi iyi ya si n'aka Onye Okike, ka ọ gbaa akaebe maka ịdị ọcha ya, ike ya na mkpa ọ dị na ndụ.

Nkwadebe ahụ adịla ebe a ugbu a. Ma ajụjụ bụ, “Ndị mmadụ ha ga-akwado? Ị ga-akwado?” Ka ị ga-adapụ gaa chọta ebe ị ga-ezo, gaa biri n'ebe obi ụtọ n'ụwa ebe ihe niile dị ka ọ na-atọ ụtọ ma na-eju afọ, gbaa onwe gị gburugburu na ihe ndị mara mma, ihe ọhụhụ na ụda ndị mara mma, ma chee echiche ndị mara mma banyere ụwa nke na-abanye n'ọnọdụ jọgburu onwe ya?

Ọ bụrụgodi na Obodo Ukwu anọghị ebe a, otu a ka ọ ga-adị. N'ihi na ụwa na-ada, ụmụ mmadụ anarabeghịkwa ọrụ dịịrị ha na nke a. Ma n'ihi na Obodo Ukwu nọ ebe a, ọ na-agbanwe ọnọdụ ahụ dum ma na-enye ike nkwalite nke ndị mmadụ n'ebe niile ga-achọ iji bilie karịa ihe ndị na-agba ha gburugburu, iji bilie karịa agwa nke ọgọnarị na nchepụta uche, iji jide ezigbo ọnọdụ. Ebe ọ bụkwa na nkwadebe ahụ dị ebe a n'ụdị Ụzọ Ihe Ọmụma nke Obodo Ukwu, ndị mmadụ enwetala n'ikpeazụ ụzọ ha ga-esi kwadebe, kwadebekwa kpọmkwem.

Ụmụ mmadụ akwadobeghị. Ọ bụrụ na i chee echiche banyere nke a, ọ bụrụ na i legharịa anya hụ ebe ndị mmadụ na-etinye onwe ha; ihe na-agba ndị mmadụ gburugburu n'ebe niile; ebe ha na-etinye oge ha, ike ha na akụrụngwa ha; ihe ha chere na ọ dị mkpa na ihe kachasị adọta uche ha, ị ga-ahụ na ndị mmadụ dị nnọọ ole na ole nwere ike ịgba akaebe ugbu a maka ihe ukwu ndị na-eme ugbu a na ndị ga-abịa.

Eziokwu ọzọ dị mkpa a ga-amatarịrị bụ na Obodo Ukwu agaghị enye ụmụ mmadụ teknụzụ ma ọ bụrụghị na ọ chọrọ ka ụmụ mmadụ dabere na ya. Nke a bụ echiche dị mkpa. Ọzọkwa, ọtụtụ ndị chebaralarị nke a echiche na-eche na ndị ọbịa ahụ ga-ewetara ụmụ mmadụ teknụzụ na-azọpụta ndụ, nke ga-edozi ọtụtụ n'ime nsogbu ụmụ mmadụ, n'ihi na a na-ahụ teknụzụ ugbu a dị ka amara nzọpụta. N'oge gara aga, a na-ewere nlekọta Chineke dị ka amara nzọpụta. Ugbu a, ọ bụ teknụzụ.

Ma otu ọ dị, teknụzụ na-ekepụtakarị nsogbu karịa ka ọ na-edozi. Ma ọ dị mkpa ka ị ghọta na mbụ na, ọ bụrụ na e nye ọchịchị ụmụ mmadụ teknụzụ ọ bụla, dị ka ọmụmaatụ, ọ gaghị abụ maka ọdịmma ụmụ mmadụ karịa ka ọ ga-abụ ngwa ọrụ ma ọ bụ ụzọ e ji enweta nchịkwa n'ihe ndị mmadụ. Ma eleghị anya, ọ bụrụ na e nyere ụmụ mmadụ nnukwu teknụzụ, ụmụ mmadụ chọọkwa ya ma daberekwa na ya, ma isi iyi ya si na mpụga ụwa, mgbe ahụ ị na-ahụ na ị nyefeela ihe buru ibu maka ihe dị nnọọ nta.

Ezigbo onyinye Obodo Ukwu nwere inye ndị mmadụ bụ eziokwu nke ọnụnọ ya na eziokwu nke ebumnuche ya. Nke a bụ oku ka mmadụ teta ma kwadebe. Ọ bụghị ihe ịrịba ama na a ga-enye ụmụ mmadụ ihe ndị ọzọ n'efu. Ụmụ mmadụ aghaghị iteta n'ụra ha ma tozuo etozu, ghọọ okenye n'Obodo Ukwu nke ndụ.

Ike ndị si n'Obodo Ukwu agaghị abịa dozie nsogbu ụwa, ma ọ dịkarịa ala ọ bụghị maka ụmụ mmadụ. Ha ga-emesi ike na nchekwa nke gburugburu anụ ahụ, ma nke ahụ bụ maka ojiji ha, ọ bụghị maka nke gị. A na-eme mgbalị ugbu a, e jikwa ọtụtụ iri afọ na-eme ya, iji mepụta ụdị mmadụ, ụdị osisi na ụdị anụmanụ ọzọ, iji chekwaa ha maka ojiji n'ọdịnihu.

Ya mere, abịakwutela ike ndị si n'Obodo Ukwu ka aka gị meghere, na-arịọ ma na-arịọsi arịrịọ ike, na-enwe anyaukwu maka ike ha, na-enwe anyaukwu maka teknụzụ ha, n'ihi na nke a ga-esi gị ọnya, nke a ga-emekwa ka ị kpuo isi. Ebe a, ị ga-atụfu nnwere onwe gị ime nhọrọ.

Nke ọzọ, ọ dị mkpa ịghọta na mmetụta ndị si n'Obodo Ukwu ga-elekwasị anya, tumadi, n'ọchịchị nke ụwa. Anyị ga-ekwu okwu ya nke ọma mgbe Anyị ga-enye okwu Anyị banyere gburugburu uche. Ma ọ dị mkpa ka ị mata na o yighị ka a ga-atụzo mmetụta ahụ n'ebe ị nọ dị ka otu onye, n'ihi na i nweghị mmetụta buru ibu otu ahụ n'ụwa niile, kama [a ga-atụzo ya] n'ebe ndị ndu ụwa nọ, n'ebe ndị mmadụ nwere mmetụta nọ, n'ebe ndị ji ụdị ike a pụrụ ịhụ anya nọ. Ha ga-abụ ebe a ga-elekwasị mmetụta ahụ. Nke a apụtaghị na ikike niile, ọchịchị niile, nọ n'okpuru mmetụta ahụ kpọmkwem, ma nke a bụ ebe a na-elekwasị anya. Nke a bụ ebe a ga-elekwasị mmetụta ahụ, bụ ebe a na-elekwasị ya ugbu a.

Ugbu a, e nwere ngosipụta ndị ọzọ nke a bụ ndị Anyị ga-akọwa mesịa, ma ọ dị mkpa ka ị ghọta nke a. Ọ bụrụ na ị pụrụ ịghọta na mkpa nke ha onwe ha na-akwaga ike ndị si n'Obodo Ukwu nọ n'ụwa taa, bụ mkpa ị pụkwara ịghọta ma nwee mmetụta ya, nke a ga-enye gị nghọta doro anya karị banyere ihe mere ha ji nọrọ ebe a. Mgbe ahụ, ị gaghị ele ha anya dị ka naanị ndị ọma ma ọ bụ ndị ọjọọ; ị ga-enwe ike ịghọta ihe na-akwali ha na ihe na-echegbu ha. Ebe a ka anyị si n'ọhụụ ịhụnanya efu banyere mbara ụwa pụta banye n'ezigbo mmekọrịta.

Nke ọzọ, ọ dị mkpa ka ị ghọta na ndụ niile nwere uche nwere ọdịdị mmụọ, ma ọdịdị mmụọ a nwere ike ịdị n'ime ha na-arahụ ụra ma bụrụ nke etolitebeghị, dị ka ọ pụrụ ịdị n'ime ụmụ mmadụ. N'ọtụtụ obodo nwere teknụzụ dị elu, bụ ndị na-abụkarị obodo ndị na-etinye aka na njem na azụmahịa, a pụrụ ịkwụsịda ma chịkwaa eziokwu mmụọ a nke ukwuu.

Ma eleghị anya, obodo nwere teknụzụ dị elu, bụ nke aghaghị ịhazi omume ha n'ofe [ebe] dị anya, apụghị ịbụ nke ndị na-eche naanị maka onwe ha, bụ ndị nwere mkpali nke aka ha na-eduzi ha, na-achị. Ngosipụta nke a dị nnọọ iche iche n'Obodo Ukwu niile.

Ebe a ọzọ, ọ dị oke mkpa ịghọta na ndị mere njem bịa ileta gị n'anụ ahụ anaghị anọchi anya ndị mmụọ ndị toro nke ukwuu—ndị nwere uche, ndị nwere ikike, ndị nwere teknụzụ, ndị dị ike na gburugburu uche, ndị pụrụ ime ka uche mmadụ gbanwee, ee. Ma ndị gara n'ihu n'ihe gbasara mmụọ, mba.

Ebe a, ị pụrụ ịmalite inweta nghọta na Obodo Ukwu dị ka ụwa, naanị na ọ buru ibu karịa nke ukwuu ma nwee ọtụtụ otu nsogbu ahụ. Kama ịbụ ụwa na-azọpụta nke na-enye gị naanị ihe niile ị chọrọ ma dozie nsogbu niile nke ụwa, ọ na-ekepụta ụdị nsogbu ọhụrụ dum na ụdị ohere ọhụrụ dum. Ohere ya bụ ihe na-azọpụta. Nke ahụ bụ amara nzọpụta ya. Ma naanị ma ị kwadebere nke ọma ka ị ga-erite uru na ha.

Nke ọzọ, ọ dị oke mkpa ịghọta na isi ebe omume Obodo Ukwu na-elekwasị anya n'ụwa taa bụ ebe abụọ bụ isi. Anyị ekwuolarị na a ga-elekwasị anya n'ọchịchị ụwa. Nke abụọ bụ okpukpe ụwa.

Ọ bụ n'ala nke okpukpe ka ndị mmadụ kacha adịghị ike, ebe ha kacha ghara ile ihe anya n'ụzọ ziri ezi, ebe a kacha ngwa ime ka ha kwenye. Ọ bụ ebe a ka ndị mmadụ ga-eme ihe megidere ọdịmma ha kachasị mma maka ihe a na-apụghị ịkọwa. Echela na a pụghị ịchọpụta ma jiri ihe ndị a na mkpali ndị a mee ihe.

E nwere ike ndị si n'Obodo Ukwu nọ n'ụwa taa bụ ndị pụrụ ikepụta onyonyo Jisọs ka ọ na-apụta n'ọnụ ụzọ akwa gị. Olee otu ị ga-esi mata ma ọ bụ eziokwu ma ọ bụ na ọ bụghị? Ha nwere ike ikepụta onyonyo ahụ n'uche ma tụba ya n'ime uche gị. Olee otu ị ga-esi mara ma ọ bụ eziokwu ma ọ bụ na ọ bụghị? Ọtụtụ ga-esoro ya nnọọ, kwenye, gbuo ikpere n'ala, nyefee onwe ha, were onwe ha nye ihe ọ bụla onyonyo ahụ gwara ha ka ha mee.

Onye nwere nghọta ahụ? Onye nwere ike ịmata ọdịiche dị n'etiti eziokwu na onyonyo efu dị ka nke a? Onye nwere ike ịmata ihe bụ eziokwu ma kewapụ ya n'ihe na-abụghị ya? Onye ọ bụla n'ụwa nwere ike a. I nwere ike a. Ma etolitela ya nke ọma? Ị ga-abụ onye a na-apụghị ịghọgbu ma ọlị, n'agbanyeghị etu ihe e wetara si adọrọ mmasị?

Okpukpe ụmụ mmadụ bụ isi iyi nke ezi omume ka ukwuu na nkwa ka ukwuu nye ụmụ mmadụ. Ma ọ bụkwa ọzara nke nkwenkwe efu ka ukwuu, nke enweghị ntụkwasị obi ka ukwuu na nke nghọtahie.

Dị ka ọchịchị si eji okpukpe eme ihe maka nzube nke ha, otu a ka Obodo Ukwu pụrụ isi jiri okpukpe mee ihe maka nzube nke ha. A ga-elekwasị anya na nnukwu ụka ndị nwere oke mmetụta n'ebe ọtụtụ ọtụtụ mmadụ nọ. Ebe a, naanị ndị ole na ole ka ị ga-emetụta iji metụta ọtụtụ. Echela na o siri ike ime nke a. N'anya Obodo Ukwu, o sirighị ike.

Ọ bụ ya mere, n'Obodo Ukwu n'onwe ya, omenala na mba ndị nwere ike ichekwa ma ọ bụ zụlite odinala mmụọ ọ bụla ji echerịrị ya nche nke ọma ka ndị ọzọ ghara ịbanye na ya. Nke a bụ eziokwu n'Obodo Ukwu. Ọ bụ eziokwu ị ga-abịarịrị ịghọta.

Ihe niile Anyị na-eweta n'okwu a bụ inye gị ntọala, inye gị ntọala n'eziokwu na nghọta. Ọ bụghị imenye gị ụjọ. Ọ bụ inye gị ntọala siri ike, bụ nke o siri nnọọ ike inwe n'ụwa.

Ọtụtụ ndị mmadụ apụghị ịmata ọdịiche dị n'etiti eziokwu na nchepụta uche. Ha apụghị ịchọpụta ọdịdị nke echiche nke ha. Ha amaghịkwa ihe na-emetụta ha na gburugburu uche.

Ya mere, Anyị ghọtara na nke a siri ike, ma a ga-enyerịrị ya n'ụzọ dị mfe ma doo anya dị ka ọ dị n'ezie, ma ọ bụghị ya, ị ga-adaba n'okwu nrafu ndị ị na-apụghị ịghọta ma ọlị, ị gaghịkwa enwe ike ịmata ihe na-eme n'ime gị, n'ime echiche gị na mmetụta obi gị, ma ọ bụ ihe na-eme n'ụwa gbara gị gburugburu.

Ị ga-echerịrị echiche buru ibu jiri anya doro anya. Ị ga-anụrịrị ihe nke ọma n'agbanweghị ozi ahụ ka o wee dịkwuo mma ma ọ bụ tọkwuo ụtọ. O doro anya na nke a dị mkpa, ma ọ na-esiri ọtụtụ ndị mmadụ ike. Onye ọ bụla na-enwekwa nsogbu ụfọdụ na nke a.

Ụwa na-apụta banye n'ezigbo ọnọdụ. Ihe na-eme n'Obodo Ukwu na-eme kemgbe tupu ụmụ mmadụ dị ka agbụrụ dịrịdị adị n'ụwa a.

Ọrụ mmụọ nke Onye Okike na-arụ n'Obodo Ukwu niile na-agakwa n'ihu kemgbe tupu, ogologo oge tupu, amalite odinala okpukpe ụmụ mmadụ.

Ebe ọ bụ na Obodo Ukwu na-anọchi anya ọnọdụ ndị dị egwu otu a, Onye Okike emeela ka ike na ikike ndị dị egwu malite ịrụ ọrụ, o wepụtakwala nnukwu ụdọ ije ozi, ma n'ime ụwa anụ ahụ a na-ahụ anya ma n'ofe ya.

Ọ bụrụ na ị pụrụ ịbịa che eziokwu ndị a nke Obodo Ukwu ihu, che eziokwu ndị a dị mkpa ihu, mgbe ahụ ị na-edo onwe gị n'ọnọdụ ị ga-esi malite ịmụta banyere ọdịdị nke Ọrụ Onye Okike n'ụwa nakwa ihe mere i ji dị ka ị dị.