---
# --- identity
title: "De kunst van het zien"
work: "The New Message from God"
locale: "nl"
# --- place in the work
volume: 3
volume_title: "Bundel 3"
book: "De Belangrijke Oefeningen"
chapter: 3
# --- provenance
received_by: "Marshall Vian Summers"
received: "2011-04-11"
received_location: "Boulder, Colorado"
# --- addresses: cite `url`, fetch `markdown_url`
url: "https://newmessage.org/nl/the-message/volume-3/the-great-practices/the-art-of-seeing/"
markdown_url: "https://newmessage.org/nl/the-message/volume-3/the-great-practices/the-art-of-seeing.md"
# `{locale}` is a prefixed language code; English is at markdown_url_en
markdown_url_pattern: "https://newmessage.org/{locale}/the-message/volume-3/the-great-practices/the-art-of-seeing.md"
markdown_url_en: "https://newmessage.org/the-message/volume-3/the-great-practices/the-art-of-seeing.md"
translations: ["en", "es", "it", "id", "ko", "vi", "ar"]
# --- terms
usage: "Read and quote freely. Name the source and link to the canonical URL."
---

# De kunst van het zien

> Chapter 3 of *De Belangrijke Oefeningen*, Volume 3 of **The New Message from God**.
> As received by Marshall Vian Summers on April 11, 2011 in Boulder, Colorado.
> Source: https://newmessage.org/nl/the-message/volume-3/the-great-practices/the-art-of-seeing/
> Read and quote freely. Name the source and link to the canonical URL.

God heeft je ogen gegeven om te zien en oren om te horen, maar dit zien en dit horen verschillen sterk van wat je gewend bent. Want je zicht wordt vertroebeld door de verwarring in je geest en door de talloze indrukken uit de wereld, die je al zo lang hebt opgestapeld.

Je oren zijn afgestompt. Ze zijn alleen afgestemd op bepaalde dingen en ze luisteren alleen naar bepaalde dingen.

Dus hoewel mensen in verschillende mate over deze natuurlijke gaven beschikken, zijn deze gaven in bijna alle gevallen niet echt ontwikkeld en worden ze niet op een verstandige en gepaste manier toegepast.

God heeft je de grotere Intelligentie van Kennis gegeven om je te leiden. Maar om je vermogen te ontwikkelen om Kennis te volgen, te ervaren en effectief in de wereld tot uitdrukking te brengen—in een wereld waar Kennis niet wordt herkend of gewaardeerd—moet je deze vaardigheden ontwikkelen.

Je lichaam is een wonderbaarlijk instrument, maar de ware kwaliteiten ervan zijn in bijna alle gevallen niet herkend en ontwikkeld.

Je geest is een tiran geworden, een onderdrukker die wordt beheerst door sociale conventies, angst, verlangen en verwachtingen. Maar hij is ook een prachtig instrument om je weg te vinden in een veranderende wereld, om prachtige dingen te creëren ten dienste van mensen, en om als communicatiemiddel te dienen. Maar ook hij is niet ontwikkeld en wordt niet benut naar zijn volle potentieel en voor zijn grotere doel.

Om helder te zien en te horen, moet je geest stil zijn, anders kijk je wel, maar zie je niet. Je luistert wel, maar hoort niet. Je raakt verstrikt in je innerlijke overwegingen, wat die ook mogen zijn—fantasieën en angsten en het oplossen van problemen, het beoordelen en evalueren van anderen, het beoordelen en evalueren van jezelf, enzovoort.

Om te zien, moet je heel aanwezig zijn en je volledige aandacht richten. Alsof je door een verrekijker kijkt, probeer je scherp te stellen en echt een ver verwijderd object te zien, en luister je alsof je een gesprek probeert te horen ergens daar achter je, waarbij je er je volledige aandacht aan schenkt.

De eerste stap is dus volledige aanwezigheid van geest, en dit is niet gemakkelijk voor mensen omdat ze het niet hebben geoefend. Het ligt voor hen binnen handbereik, maar ze hebben het niet geoefend.

Je hebt spieren in je lichaam die wonderlijke dingen kunnen doen, maar ze kunnen geen zwaar gewicht dragen of iets anders doen dan eenvoudige bewegingen, tenzij je hun vaardigheden en toepassingsmogelijkheden ontwikkelt. Hetzelfde geldt voor zien en horen.

Je aandacht mag niet van korte duur zijn. Uiteindelijk zou je een uur moeten kunnen zitten en luisteren of kijken—zonder dat je geest zich ermee bemoeit, zonder conclusies te willen trekken, zonder te proberen te krijgen wat je wilt, zonder de situatie of je vermogens te beoordelen—gewoon kijken en luisteren.

Echt zien houdt altijd innerlijk luisteren in. Dit spreekt de gehele geest aan—en opent deze zowel voor de waarneming van de buitenwereld als voor de aanwezigheid van Kennis in de innerlijke wereld.

Hier luister je naar Kennis. Je luistert naar een dieper antwoord. Je luistert niet naar je gedachten of je emoties. Je luistert tegelijkertijd in de buitenwereld naar elk klein geluidje.

Het is dus het beste om in het begin op een heel rustige plek te oefenen, zodat je niet overweldigd wordt door de geluiden en beelden van de wereld om je heen—misschien een tempel, een moskee, een kerk of ergens in de natuur, kortom een rustige omgeving; of een kamer of een kast, als die maar rustig is.

Voor mensen die in grote steden wonen waar maar weinig rust te vinden is, kunnen kasten soms met groot succes worden omgetoverd tot oefenruimtes.

Je wilt je kunnen concentreren en niet overweldigd worden door alles om je heen, dus denk niet dat je in het begin op straat in de stad kunt oefenen, want je beschikt nog niet over het concentratievermogen en het onderscheidingsvermogen om in zo’n lawaaierige en moeilijke situatie te kunnen functioneren.

Met je ogen open en je oren open ben je bezig met kijken: naar buiten kijken, naar binnen en naar buiten luisteren, allemaal tegelijk. Net als een arend die boven op een grote boom zit, kijk en luister je, en ben je van binnen heel stil.

Je weet niet eens waar je naar op zoek bent, dus laat dat allemaal los, die bezorgdheid en overweging. Je weet nog niet waar je naar luistert, dus laat die bezorgdheid en overweging los.

Oefen in het begin met korte luistermomenten. Bij het bestuderen van Stappen naar Kennis kun je elk uur even oefenen met kijken en luisteren. Je kunt dit in allerlei situaties doen.

Mensen proberen dingen te zien om te krijgen wat ze willen. Ze luisteren naar dingen die ze willen horen. Ze zijn nieuwsgierig. Ze hebben voorkeuren. En dus kijken ze, maar ze kunnen niet zien. Ze luisteren en ze kunnen niet horen omdat ze bezig zijn met het bevredigen van een of ander verlangen, of zich overgeven aan een of andere angst.

Om je te helpen dit vermogen tot zien te ontwikkelen, is het belangrijk om te oefenen met staren—starend kijken doe je in het begin vooral binnenshuis, totdat je er meer vaardigheid in hebt. Je concentreert je op één eenvoudig voorwerp dat heel weinig betekenis heeft—iets dat je verbeelding niet prikkelt, iets waarmee je weinig associaties hebt, een of ander alledaags voorwerp. Je kijkt er gewoon naar en oefent met innerlijk luisteren.

Dit is bedoeld om de geest te trainen om stil en opmerkzaam te zijn, om helder en objectief te zijn. Het is geen reactie op de wereld. Je projecteert niets op de wereld. En daardoor kan de oefening in het begin moeilijk zijn. Oefen dus gedurende korte periodes in verschillende situaties.

Oefen met staren wanneer je alleen bent. Oefen met kijken en luisteren wanneer je met andere mensen bent of op een rustige plek.

Uiteindelijk zul je dit overal met groot succes kunnen beoefenen.

Hier zul je Kennis tot je kunnen horen spreken wanneer dat nodig is, en zul je in staat zijn om heel stil en ontspannen te blijven tijdens de lange periodes die vallen tussen de momenten waarop Kennis tot je spreekt.

Veel dieren zijn erg bedreven in stil zijn. Denk maar eens aan hen. Ze kunnen lange tijd zonder te bewegen kijken en luisteren. Dit levert hen enorme voordelen op in de natuur.

Zien heeft ook andere toepassingen. Zodra je de basisvaardigheden hebt ontwikkeld, kun je een probleem of een beslissing nemen, ernaar kijken en innerlijk luisteren beoefenen. Plaats het voor je in je geestesoog—of in het openbaar als het iets is dat praktisch is en visueel kan worden waargenomen—en kijk er gewoon naar.

Voordat je actie onderneemt, voordat je zelfs maar besluit om actie te ondernemen, voordat je besluit om iets te doen, kijk je ernaar. Als het een fysiek object of een project is, kun je eromheen lopen en ernaar kijken—terwijl je je geest stilhoudt en innerlijk luisteren beoefent.

Als je vaardig en geduldig bent in je beoefening, kun je hier ontdekken wat je moet doen met betrekking tot deze beslissing, dit project of deze situatie. Als het om een situatie met andere mensen gaat, kun je je die voorstellen, je er een beeld van vormen en ernaar kijken, terwijl je je innerlijke luistervaardigheid oefent.

Loop er in gedachten omheen. Bekijk het vanuit elke hoek, maar met een rustige geest, en laat je lichaam het waarnemingsinstrument zijn dat het hoort te zijn.

Als mensen dit zouden doen, zouden ze veel minder beoordelingsfouten maken. Ze zouden niet tot actie worden aangezet in situaties waar ze niet bij betrokken zouden moeten zijn. Ze zouden niet ondoordacht of gedachteloos op andere mensen reageren. Ze zouden zorgvuldiger en scherpzinniger zijn in hoe ze reageren op de situaties van mensen, op kansen en op gevaren.

Wanneer je buiten bent in de wereld, moet je je concentreren op je omgeving. Luister niet naar muziek via je koptelefoon. Praat niet eindeloos aan de telefoon. Droom en fantaseer niet, met je gedachten ver weg van waar je bent. Je moet kijken en luisteren.

Zodra je de deur van je huis uitstapt, moet je goed op je omgeving letten om te zien wat er gebeurt, om eventuele gevaren te herkennen en te bepalen welke aanpassingen je moet maken.

Als mensen dit zouden doen, zouden ze veel minder fouten maken en vreselijke rampen vermijden. Er is maar één moment van onoplettendheid nodig om je leven te beëindigen of het volledig te veranderen.

De dieren weten dit. Zij letten op. Mensen weten dit niet. Zij letten niet op. Dus ondanks hun grotere intelligentie en capaciteiten zijn ze veel vatbaarder voor het maken van dwaze en onnodige fouten.

Vervolgens is er het zien op afstand, misschien het zien van een situatie die je kent, of een plek die je kent. Dat zou het gemakkelijkst zijn om mee te beginnen.

Je roept dat in je geestesoog op als het nodig is om het waar te nemen, en je oefent innerlijk luisteren—waarbij je comfortabel zit, rechtop in een rustige omgeving.

Als het om een fysieke plek gaat, kun je er in gedachten rondlopen of erdoorheen lopen en het gewoon observeren zoals je het je herinnert, zonder dat je zelf hoeft na te denken of beslissingen te nemen.

Dan is er het zien van iets waarmee je niet vertrouwd bent, misschien gericht op een land of een stad ver weg. Misschien gebeurt daar iets dat een grote verandering of een groot probleem is. Je kunt je hierop concentreren met behulp van dezelfde vaardigheden, behalve dat je het je niet kunt voorstellen omdat je er fysiek niet mee vertrouwd bent. Maar je haalt het idee ervan in je gedachten, en je zit rustig, terwijl je innerlijk luisteren beoefent in een rustige omgeving.

Zoals altijd wanneer je op deze manier oefent, gaat het niet alleen om het verkrijgen van iets uit je onderwerp van focus. Het gaat om het ontwikkelen van de vaardigheden van het luisteren.

Misschien hoor je iets dat geen verband houdt met waar je naar kijkt, iets dat je moet weten, dus in plaats van erover na te denken, schrijf je het op. Noteer het voor latere focus en overweging.

Als het iets is dat onmiddellijke aandacht vereist, dan richt je je waarneming en je luisteren daarop. Je luistert en je kijkt.

Mensen en situaties onthullen de werkelijkheid aan je als je aanwezig bent om die te zien en als je kunt reageren op Kennis in jezelf.

Er wordt te veel gedaan en te weinig geluisterd, te weinig gekeken, te weinig aanwezig zijn bij mensen, situaties en ervaringen.

Daarom zijn mensen in beweging, maar weten ze niet waar ze heen gaan. Ze zijn betrokken, maar weten niet wat ze doen. Ze gaan om met anderen, maar begrijpen die omgang niet. Ze hebben ervaringen, maar kunnen de betekenis ervan niet onderscheiden. Ze hebben metgezellen, maar kennen hun metgezellen niet. Ze besteden tijd aan dingen, maar die tijd wordt niet verstandig of effectief benut.

Vervolgens gaat het om het observeren van je eigen ervaring, vooral als je sterk door iets wordt geprikkeld. Iets roept verlangen of opwinding bij je op, of iets roept angst of afwijzing op. Bij het beoefenen van meditatie kun je gaan zitten en deze benadering van kijken en luisteren toepassen op je eigen ervaring—ernaar kijken en luisteren.

Hier neem je afstand van de geest. Die is niet wie je bent. Je neemt afstand van je gedachten. Het zijn niet je diepere gedachten. Je neemt afstand van de beelden en de verbeeldingen, de gedachten, de gevoelens, de fantasieën—alles. Laat ze aan je voorbijgaan en observeer ze objectief.

Als je stilte-meditatie beoefent, zoals in Stappen naar Kennis, en je kunt je geest niet tot rust brengen, dan is het het beste om deze observatie te beoefenen—kijken hoe je gedachten voorbijtrekken als een parade, de geest laten doen wat hij wil, en diep in jezelf luisteren.

Je brengt dezelfde beoefening hier naar je innerlijke wereld, naar de stroom van bewustzijn. Het is vooral belangrijk op momenten dat je geprikkeld bent, positief of negatief, om een stap terug te doen en hiernaar te kijken en innerlijk luisteren te beoefenen.

Zoals je hier ziet, is de kunst van het zien van toepassing op je uiterlijke wereld. Het geldt voor dingen die je kent en voor dingen die je niet kent. Het geldt voor je omgang met anderen, voor je activiteiten in de wereld en voor wat je van moment tot moment met je geest doet.

Om ervoor te zorgen dat de geest je echt dient, zoals hij bedoeld is, moet je ofwel dit soort tegenwoordigheid van geest beoefenen, ofwel aanwezig zijn in de geest en in je uiterlijke en innerlijke werelden, ofwel moet de geest in rust zijn of bezig zijn met een eenvoudige en heilzame activiteit. Deze drie dingen geven de geest rust en ontwikkelen ook zijn grotere vermogens.

Waarom kan een ontwikkeld persoon in jouw geest kijken en jouw motivaties onderscheiden, maar kun jij niet in die van hen kijken en hetzelfde doen? Dat komt omdat zij meer aanwezig en op jou gericht zijn dan jij op hen, en zij deze grotere vermogens van de geest hebben ontwikkeld.

In de Grotere Gemeenschap van het leven in het universum om je heen zijn er rassen die deze vaardigheden tot een zeer hoog niveau hebben ontwikkeld.

Het is niet zo dat ze fundamenteel intelligenter zijn dan jij. Het is gewoon zo dat dit een belangrijk aandachtspunt en een grote behoefte is geweest.

Wanneer je in contact komt met verschillende rassen in het universum, moet je een scherp onderscheidingsvermogen hebben. Taal vormt een probleem. Je hebt te maken met andere soorten bewustzijn, andere waarden en normen. Je hebt te maken met wezens die anders denken, volgens andere principes leven, andere ervaringen hebben en in hun geschiedenis met andere zaken te maken hebben gehad.

Hoe zul je ooit effectief met hen kunnen communiceren? Hoe zul je ze ooit kunnen begrijpen of correct kunnen waarnemen? Hoe zul je ooit hun ware motieven en capaciteiten kunnen kennen?

Er is een grote tegenwoordigheid van geest en zeer ontwikkelde vaardigheden voor nodig om dit te kunnen doen. Maar als de mensheid wil functioneren in deze Grotere Gemeenschap, moet zij haar capaciteiten op dit gebied vergroten, vooral voor die individuen die voorbestemd zijn om echte zieners te worden, wat een zeer belangrijke rol is bij de omgang met de Grotere Gemeenschap.

Hier heeft het individu waarschijnlijk een natuurlijke aanleg en begaafdheid die hem of haar een groter voordeel oplevert in deze kwestie, maar hij of zij moet zich nog steeds trainen en voorbereiden—een training en voorbereiding die heel anders is dan wat er op jullie universiteiten of onderwijsinstellingen wordt onderwezen. Zij passen deze basisvaardigheden toe op alle gebieden en tillen ze naar een zeer hoog niveau.

Ze kunnen dagenlang stilzitten, hun aandacht op iets gericht, en alleen even pauzeren om uit te rusten en te eten. Ze kunnen dingen horen die jij niet kunt horen en dingen zien die jij niet kunt zien, en ze doorgronden de drijfveren en invloeden in de mentale omgeving, dingen die jij niet zou herkennen omdat hun blik diep reikt, hun tegenwoordigheid van geest krachtig is en hun verbondenheid met Kennis sterk is.

Ze kunnen verder zien en meer horen. Ze zijn buitengewoon geduldig. Het kan dagen, weken of maanden duren voordat ze tot een definitief inzicht komen over iets belangrijks. Maar ze zullen ervoor aanwezig zijn.

Zoals het nu is, kunnen mensen geen vijf seconden stilzitten zonder nerveus of geïrriteerd te raken of in fantasieën of dagdromen te vervallen.

Maar zie je, echt zien en horen zijn niet voorbehouden aan het uitzonderlijke individu. Het is geen specialisatie die slechts een paar mensen zouden moeten of kunnen beoefenen.

Dit is wat je nodig hebt om de betekenis van je contacten met anderen te doorgronden; om inzicht te krijgen in je diepere begrip, gedachten en behoeften; om te herkennen welke richting je leven opgaat en in hoeverre je die kant opgaat; om de betekenis van al je huidige en toekomstige contacten met anderen te doorgronden; om de waarde van kansen in te schatten en te bepalen of je ze moet aangrijpen of niet; om te onderscheiden wat er gaande is in je omgeving, in je dorp, je stad en je land, om te zien hoe de Grote Golven van verandering die op de wereld afkomen, mensen zelfs op dit moment beïnvloeden en de omstandigheden en kansen om je heen beïnvloeden.

Alles wat je werkelijk nodig hebt en vereist in het leven wordt dan het resultaat van zien en horen en op de juiste manier reageren—groot geduld, groot doorzettingsvermogen, stilte, objectiviteit, mededogen en het vermogen om jezelf los te maken van je eigen angst, om deze te observeren om te zien of de angst echt en authentiek is, of deze je een waarschuwing geeft, of dat het simpelweg een toegeeflijkheid van de geest is.

Iedereen ervaart angst. In feite is angst de basis van het denken, de verlangens en de preoccupaties van de meeste mensen. Als ze zich van deze angst zouden kunnen losmaken en zouden kunnen onderscheiden wat echte angst is, wat daadwerkelijk een waarschuwingsteken is en al het andere dat simpelweg een bezorgdheid is over toekomstig verlies en het verlangen om de goedkeuring van anderen te winnen om toekomstig verlies te voorkomen, zou het verschil in hun levenservaring ingrijpend zijn. Het is als het verschil tussen dag en nacht, het verschil tussen hemel en hel.

Als je kunt oefenen met zien en horen in de situaties die we hebben beschreven, door dit dagelijks steeds meer te beoefenen en de tijd en aanpak voor jezelf te vinden die bij jouw omstandigheden passen, zul je in staat zijn om meer vrede, gelijkmoedigheid en vrijheid te ervaren, los van de druk van je eigen gedachten en die van anderen, en zelfs van de gedachten van je cultuur en natie. Dit is vrijheid, en het schenkt je gelijkmoedigheid, helderheid en de kracht van onderscheidingsvermogen en discretie.

Wanneer je met anderen bent, oefen dan om naar hen te luisteren—niet alleen naar hun woorden en gebaren, maar naar hun werkelijke bedoelingen en wat ze proberen over te brengen via hun woorden en gebaren, wat vaak heel anders is dan wat ze aan de buitenkant daadwerkelijk zeggen. Je kijkt toe en je oefent innerlijk luisteren.

Dit is een complete verandering in hoe je met de wereld en met andere mensen omgaat. Het is een complete verschuiving naar een andere manier van zijn, naar een meer natuurlijke manier van zijn, naar een krachtigere en effectievere manier van zijn.

Wanneer je spreekt, oefen dan om dieper in jezelf te luisteren om te zien of je woorden nodig zijn, om te zien of je communiceert wat op dat moment gecommuniceerd moet worden, om te zien of je überhaupt zou moeten spreken, en zo ja, wat is het dan dat gezegd moet worden in deze interactie met mensen?

Als je goed kijkt en luistert, kun je de dynamiek van elke menselijke interactie doorgronden, de aard van iemands benadering en de mate van hun oprechtheid. Je kunt hun toestand met mededogen doorgronden. Je kunt zelfs doorgronden of ze openstaan om grotere dingen te leren. Je kunt doorgronden of je moet spreken of niet, of je iets moet aanbieden of niet, of je het gesprek moet veranderen of niet.

Hier word je niet gedwongen om te praten uit een behoefte aan sociale erkenning. Je doorbreekt deze banden, deze dwangmatigheden, deze gewoontes, deze verslavingen door de kunst van het zien te beoefenen.

Stappen naar Kennis zal je het pad bieden om deze grotere vaardigheden te ontwikkelen. En je hebt ze nodig. Je hebt ze nu nodig. Je had ze gisteren nodig. Je hebt ze al die tijd nodig gehad.

Maar je opvoeding heeft je geleerd om na te denken over zaken die weinig waarde hebben en om andere mensen te volgen alsof je deel uitmaakt van een kudde vee, om in de pas met anderen te denken, en om geobsedeerd en verwikkeld te raken in het sociale discours, hoe zinloos en onvolwassen dat ook mocht zijn.

Nu neem je even afstand. Oefen in de rust van je kamer of je kast. Oefen op een rustige plek in de stad of op het platteland, of zoek een rustige plek in de natuur om deze grotere vaardigheden te ontwikkelen die zo noodzakelijk zijn voor een zinvol en doelgericht leven.

Je ontwikkelt je vaardigheden door te oefenen. Zoek indien mogelijk de hulp van iemand die ook oefent en verder is dan jij.

Weet dat je het jezelf niet kunt leren. Je moet oefenen met behulp van een uitgebreider curriculum, betere begeleiding en een hogere kwaliteit van betrokkenheid met ten minste één andere persoon.

Denk aan de Boodschapper en wat hij moet oefenen. Deel zijn oefening.

Denk aan de behoeften van je leven en de kracht die de kunst van het zien je kan brengen door Gods Genade en Kracht in je zaken te brengen.

Bepaalde problemen in het leven moeten intellectueel worden uitgezocht, met name als het gaat om technologie of mechanische zaken, praktische zaken. Maar eerst moet je, net als de wijze timmerman, kijken en zien wat de situatie vereist. Je kijkt en ziet voordat je handelt. Je stort je niet zomaar in de situatie, tenzij het een noodgeval is.

Zien en horen zijn vaardigheden die van veel grotere waarde zijn dan welke praktische vaardigheden je ook kunt ontwikkelen, en ze zullen meer richting, kracht en doeltreffendheid geven aan alle praktische vaardigheden die je ontwikkelt, wanneer je de kunst van het zien volgt.

Er zullen veel vragen rijzen over deze zaken. Schrijf ze op. Vraag om hulp. Oefen de kunst van het zien met betrekking tot deze zaken. Zorg voor een wijze metgezel, als je er snel een kunt vinden, die je conclusies kan toetsen om te zien of ze deugdelijk zijn—deugdelijk op het niveau van Kennis.

Maak je geen zorgen over wat andere mensen doen. Houd je niet bezig met de gemoedstoestand van het grote publiek. Je wordt geroepen om een grotere voorbereiding te ondernemen in dienst niet alleen van jezelf en je familie, maar werkelijk in dienst van de hele wereld.

Want deze grotere vaardigheden moeten door genoeg mensen worden ontwikkeld, zodat de mensheid de grote verandering die de wereld te wachten staat kan begrijpen, onderscheiden en zich erop kan voorbereiden, evenals op de ontmoeting met een universum van intelligent leven, waar de krachten van het zien en de krachten van invloed veel groter zijn dan wat de mensheid op zichzelf kan uitoefenen.

Je moet bevrijd worden van je alledaagse en verwarde leven. Je moet bevrijd worden voor een grotere ervaring en uiteindelijk een grotere betrokkenheid bij een wereld die fundamenteel aan het veranderen is.